Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen kamu şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişki eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile dayalı ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve giderek anonimleneşelendiren bir nazım biçimidir. Türküler esas kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise kamu dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir kamu şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en besbelli özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Yani hece adetsı itibarıyla bir sınırlama imkânsız.

Türkülerin kocaman çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde kamuın finansı olurlar ve kamuın her kesimine hitap fail sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. Türküler çoğu posta, bir huy hikâyeı evet da bir kahramanlık zıtsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, iz adlarının, hatta konuların de değiştiği görüldüğü bağırsakin, nerede doğduklarını saptamak takatleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü yırler olarak iki tefrik yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bağırsakine yer uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise ekseriya sahne havaları iz kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez çekicilik adı verilmektedir.

Türklerde işlenen konulara gereğince bile sınıflama fail yazarlar vardır. Konularına gereğince yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Tabiat yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti yırleri
Resim yırleri
İş yırleri
Alınlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Künde yırleri
Karakter ve hayvan yırleri
Zeybek havası ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri