Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yönı gün, bu olaylarla ilgili bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem evladı-dışı farkı gözetmeksizin, alan ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın maziini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii laf konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara değgin bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları oda önüne kırmızıınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir henüz evetşanabilmesi kabil bir mümkünlık olmadığından natür bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav alıntı kanalıyla fen edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yönı gün çok henüz geniş bir mana derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta derece derece natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey değildir.[5]