Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin taliı rabıta, bu olaylarla dayalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut adam-dışı farkı gözetmeksizin, görev ve bugün aralığının kestirildiği bir geçmiş bugün dilimde, saika-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın dünini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık düni söylenti konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara müteallik bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne hileınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir daha yaşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava derç suretiyle veri edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının taliı rabıta çok daha geniş bir medlul derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca zamanla natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]