Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yanı dizi, bu olaylarla ilişkin bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beniâdem-dışı ayrımı gözetmeksizin, mevki ve dönem aralığının kestirildiği bir geçmiş dönem dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her düzın cemaziyelevvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli kal konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara değgin tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları nazar önüne kızılınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir henüz yaşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav kabız aracılığıyla selen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yanı dizi çok henüz geniş bir mana dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta tedricen huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]